Značajni događaji i datumi koji su važni za istoriju našeg grada i koji bi mogli da budu posebno obeleženi u godini jubileja

-  Boj kod Paraćina 1805.;
-  Oslobođenje Paraćina u Prvom srpskom ustanku 1806. godine;
-  Oslobođenje Paraćina posle pobune 1832. godine i zvanično priključenje Kneževini Srbiji posle hatišerifa iz 1833.godine,
-  Osnivanje prvih škola, privatnih i državnih, a posebno osnovne škole za žensku decu 1845.godine – prve škole te vrste u Kneževini Srbiji;
-  Sedište Glavnog stana  Srpske vojske u Paraćinu 1876. godine za vreme Prvog srpsko-turskog rata;
- Prva paraćinska štamparija “Hadži Laza” Koste Hadživojkovića,osnovana 1903. godine;

- Oslobođenje Paraćina u Prvom svetskom ratu, pošto se tu odigrala poslednja velika borba između srpske i nemačke vojske na teritoriji Srbije

 

Zaslužni ljudi sa teritorije naše opštine, koji su obeleležili period

od 1804-1835 godine

1.      Velislav Stanojlović, iz Trešnjevice, član Praviteljstvujušćeg sovjeta serbskog, uz Karađorđa,  najvišeg organa vlasti za vreme ustaničke Srbije;
2.      Ilija Barjaktarević, vojvoda paraćinski, iz Izvora; predvodio je paraćinsku vojsku u više bojeva, posebno su bili zaduženi za utvrđenje Deligrad;
3.      Veljko Miljković, paraćinski knez, počev od Boja kod Paraćina avgusta 1805.;
4.      Milosav Lapovec rodom iz Sikirice; učesnik je Orašačke skupštine; pošto mu se porodica odselila u Lapovo pre Prvog ustanka, tamo se i angažovao;
5.      Jovan Petrović Kovač, rodom iz Svojnova, jedan od prvih Karađorđevih topolivaca; učesnik je Kočine krajine i oba srpska ustnaka;poznat po iskazanom rodoljublju;
6.      Aleksa Dukić,Karađorđev momak i poverljiv čovek; nije rodom sa naše teritorije, ali je rukovodio Djumrukom (carinom) dok je bila u Parćinu za vreme Prvog srpskog ustanka;
7.      Hajduk Veljko Petrović, krajinski vojvoda; nije rodom sa naše teritorije, ali je neposredno pre Prvog srpskog ustanka bio sluga u Paraćinu;
8.      Stevan Kutula, predvodnik – barjaktar Paraćinske konjice u poznatoj Varvarinskoj bici,kada je odlikovan Zlatnom kolajnom;rodom iz Lešja;
9.      Stojan Brka, iz Svojnova, oborknez za vreme prvog srpskog ustanka ( ?);
10.  Starac Pejko, iz Svojnova, istakao se u jednoj bici kod Svojnova za vreme Drugog srpskog ustanka,kada je i hrabro poginuo štiteći otstupnicu drugim ustanicima;
11.  Šunda N.,istakao se u boju kod Paraćina 1805. posle koje ga je Karađorđe postavio za buljukbašu; predvodio paraćinsku stražu na Deligradu;
12.  Jovan N., iz Lešja učesnik Kočine krajine i Prvog srpskog ustanka;bio na Deligradu; rodonačelnik slavne familije Lešjanin;
13.  Stojan Jovanović Lešjanin, iz Lešja, vilajetski knez i jedan od predvodnika bune 1832. posle koje je i Paraćin pripojen kneževini Srbiji;član Državnog saveta.
14.  Jovan Veljković, iz Paraćina, jedan od predvodnika bune1832. godine kada je Paraćin pripojen Kneževini Srbiji;
15.  Stojan Veljković, iz Paraćina,jedan od predvodnika Bune 1832. god. posle koje je Paraćin pripojen Kneževini Srbiji;
16.  Bogdan Đorđević, Milošev tatarin, sreski i okružni načelnik za vlade kneza Aleksandra Karađorđevića i “ustavobranitelja”; zaslužan za osnivanje osnovne škole za žensku decu – prve te vrste u Kneževini Srbiji 1845.;
17.  Živko Konstantinović Paraćinac – nije utvrdjeno odakle je, ali po nadimku može se pretpostaviti da je odavde poreklom, bio u srpskoj delegaciji u Carigradu za vreme Prvog Ustanka, bio komandant Kladova, ali je zbog napuštanja Kladova bez borbe, bez znanja Karadjordja, osudjen na smrt i streljan.
18.  Lazar Barjaktarević, iz Izvora, brat vojvode Ilije, predvodio paraćinsku vojsku, pominju ga da je slat u Istočnu Srbiju.
19.  Pavle Marinković, trgovac, iz Paraćina, zaslužan je za obnovu crkve Svete Petke za vreme turske vladavine oko 1820. godine.
20.  Miša N., knez ili kmet iz Šavca, turski vodič Turcima za borbu kod Debelog drveta na Juhoru 1915. godine, ali je pre toga dojavio Srbima da se pripreme i zauzmu položaj za borbu.
21.  Petar Marinković, iz Paraćina, bio sreski načelnik u Paraćinu i zaslužan za osnivanje osnovne škole za žensku decu, prvut te vrste u Srbiji.

22.  Akademik dr Toma Živanović, profesor pravnog fakulteta, tvorac tripartitne teorije krivičnog prava priznate u svetskoj nauci;
23.  Akademik dr. Dragoljub Jovanović, nuklearni fizičar, prof. Univerziteta;
24.  Akademik dr. Sima Lozanić, nije rodom iz Paraćina, ali je u Paraćinu bio učenik osnovne škole; profesor i prvi rektor Beogradskog univerziteta, inače hemičar svetske slave;
25.  Dr. Vićentije Rakić, pedagog, profesor i osnivač Katedre za pedagogiju Filozofskog fakulteta u Beogradu;
26.  Dr. Stevan Okanović, pedagog, profesor Filozofskog fakulteta;
27.  Dr. Nikola Popović, fiozof, rođen u Obrežu, ali je detinjstvo proveo u Potočcu, a gimnaziju završio u Paraćinu; profesor Filozofskog fakulteta i ratni rektor Beogradskog fakulteta.
28.  Dr. Vladeta Popović, rođen u Paraćinu, poznati anglista, osnivač katedre za anglistiku Filozofskog fakulteta u Beogradu;
29.  Rajko Lešjanin, krivičar, profesor Velike škole;
30.  Dimitrije Marinković, sudija najviših sudova, ministar; predsednik Senata Kraljevine Srbije;
31.  Stojan Veljković, profesor Velike škole, sudija najviših sudova, ministar;
32.  Miloje Lešjanin, rođen u Lešju, sekretar Kneza Mihaila Obrenovića;
33.  Milojko Lešjanin, rođen u Lešju, đeneral kome se predao Niš za vreme Drugog srpsko-turskog rata;
34.  Ilija Gojković, rodom iz Drenovca, đeneral, proslavio se u ratovima 1912-1918.;
35.  Velimir Velja Popović, rođen u Buljanu, školovao se u Potočcu i Paraćinu; bio ministar u kraljevskim vladama i ban;
36.  Jelisaveta Petrović, slikarka, profesor Više ženske škole;
37.  Zaharije Zaka Petković, paraćinski paroh i profesor veronauke u paraćinskoj gimnaziji; vlasnik prve privatne paraćinske biblioteke;
38.  Kosta Hadživojković, osnivač prve paraćinske štamparije “Hadži Laza”; predsednik opštine;
39.  Jovan Sjenicki, industrijalac, predsednik paraćinske opštine do dolaska Bugara za vreme prvog svetskog rata; istakao se humanim radom;
40.  Jordan Hadžividojković, sveštenik i pisac, profesor veronauke u nizu gimnazija, pa i u Paraćinu;
41.  Vlada Teokarević, industrialac, osnivač Fabrike vunenih tkanina;
42.  Stevan Čuturilo, nije iz Paraćina rodom, ali je jedan od najslavnijih direktora Gimnazije u Paraćinu;
43.  Tasa Bizetić, zaslužan za početke pozorišnog života u Paraćinu;
44.  Živojin Pavlović Žikišon, zaslužan za početke pozorišnog života u Paraćinu, vlasnik štamparije i pisac;
45.  Sreten Marković, solunski borac i prvi paraćinski pesnik;
46.  Aleksandar Jovanović, jedan od poznatijih paraćinskih demokratskih predsednika opštine;
47.  Radisav Simić, iz Sikirice, narodni poslanik u vreme Obrenovića.
48.  Dr Živojin Žika Popović, iz Potočca, lekar u Ćupriji, narodni poslanik na radikalskoj listi.
49.  Djoka Z. Petković, rodom iz Paraćina, bio narodni poslanik na listi Demokratske stranke, kojoj je pripadao od osnivanja, jer je pre toga pripadao Samostalnoj radikalnoj stranci Ljube Davidovića.
50.  Dr Dragoljub Arandjelović, profesor Pravnog fakulteta i političar, iz Paraćina rodom, bio narodni poslanik i senator.
51.  Mirko Banjević, profesor samoupravne gimnazije u Paraćinu,pesnik čija je zbirks pesama socijalne orijentacije “Ognjena jutra” štampana u Paraćinu i odmah od policije zabranjena 1940.;
52.  Branko Krsmanović, narodni heroj iz Donje Mutnice; španski borac.
53.  Momčilo Popović Ozren, narodni heroj iz Busilovca.

BRANKO KRSMANOVIĆ